Portal w klasztorze w Jazłowcu


Jazłowiec jest jedną z najstarszych polskich osad na Podolu. Obecny klasztor  Sióstr Niepokalanek założony w 1863 roku przez bł. Marcelinę Darłowską znajduje się w dawnym pałacu rodziny Poniatowskich, której był siedzibą do końca XVIII wieku. W 1862 r rozpoczął  się remont i rozbudowa w celu przygotowania do otwarcia klasztoru wraz z zakładem naukowo-wychowawczym.

 

W 1914 roku wybuchła I wojna światowa i klasztor został zajęty przez wojska ukraińskie. W budynku stacjonowały sztaby i mieściły się szpitale oraz więzienia dla internowanych Polaków. W latach 1920 – 1939 nastąpił powrót do wykorzystywania obiektu w celach naukowo-wychowawczych. W budynku mieściło się wówczas gimnazjum i liceum ogólnokształcące oraz seminarium gospodarcze wraz z internatem. 7 września 1940 roku (w czasie II wojny światowej) wojska radzieckie rozgrabiły dobytek klasztoru i zamieniono go na szkołę a następnie na więzienie. Podczas wojny niemiecko-rosyjskiej klasztor przejęły wojska węgierskie sprzymierzone z Niemcami.

 

W 1946 roku w kaplicy odbyła się ostatnia msza, a cały dom przeznaczono na sanatorium dla chorych na płuca. Siostry jazłowieckie usunięto z klasztoru a nazwę Jazłowiec wykreślono z mapy i zamieniono na Jabłoniwka. W 1988 roku ksiądz Rutyma, proboszcz z Buczacza, podpisał  dzierżawę centralnej części domu jazłowieckiego wraz z kaplicą na "Rekolekcyjny dom bł. Marceliny Darowskiej".  W roku 1999 odrestaurowano część domu a ks. abp. Jaworski wydał dekret przyznający kaplicy w jazłowieckim domu tytuł  "Sanktuarium błogosławionej Marceliny Darowskiej".

 

Obecny stan zachowania portalu  jest bardzo zły.   Mimo przeprowadzenia prac konserwatorskich przy górnej części portalu, procent zniszczenia jego dolnej części portalu  ocenia się na 40%.

 

Szczegółowy opis portalu:

 

Główne wejście od strony  ogrodu stanowi: kamienny (wapień porowaty) portal w kształcie łuku pełnego, wspartego na filarach z prostokątnym otworem drzwiowym. Wejście obejmują z obydwu stron podwójne, przyścienne  filary a  całość przykrywa belkowanie, na którym znajduje się podstawa balkonu.  Do wejścia prowadzą trzystopniowe, kamienne (wapień porowaty) schody.

 

Łuk wraz z filarami zbudowany jest z klińców. W miejscu łączenia filarów podstawy łuku, widoczne jest rozszerzenie będące miejscem funkcjonującego niegdyś gzymsu. Podłucze ozdabiają rozety wypełniające płyciny przy kontrastowej gładkiej podstawie filarów łuku (dawniej były widoczne podziały bloków) zakończonej klasycznym gzymsem.

 

Półkolumny obejmujące łuk umieszczone są na wydłużonych cokołach zakończonych gzymsem i ozdobione w płycinach. Od frontu przedstawieniami ogromnych lwich pysków z uchwytem - na wzór kołatki, z boków ozdobione ornamentyką roślinną.   Filary narożne posiadają wieloboczny przekrój sprawiający iluzjonistyczne wrażenie nałożenia dwóch filarów o przekroju kwadratowym i okrągłym.

 

Filar - pilaster przy ścianie, o przekroju kwadratowym, gładki z bazą i głowicą w stylu korynckim łączącą się z głowicą zewnętrznego filaru.

Półkolumny, o przekroju okrągłym  z bazą i trzonem: w 1/3 wysokości ozdobionego ornamentyką roślinną i geometryczną a powyżej kanelurami.

 

W płycinach pach znajdują się na wpół leżące postacie aniołów z trąbami. W centralnej części belkowania, tuż nad łukiem, widnieje napis inskrypcyjny:

„HONESTVS RVMOR ALTERVMEST PATRIMONIVM”

oraz autorski podpis 

„JAN BYALY-RO RE SWO ….(gmerk, cd. napisu nieczytelny) ...” 

Po obydwu stronach filarów  belkowanie zdobią maski imitujące pyski zwierzęce z uchwytem - na wzór kołatki. Całość zamyka gzyms rozbudowany architektonicznie.

 

Powyżej znajduje się wysoka podstawa zbudowana z ociosanych bloków czerwonego piaskowca murowanych na zaprawie  wapienno-piaskowej i tynkowanej (pierwotnie zaprawą wapienno-piaskową, obecnie zaprawą cementowo-piaskową).  Wspiera ona płytę balkonową, wykonaną  z trzech elementów wapienia porowatego (identycznego jak cały portal). Zakończenie: profilowany gzyms, przykryty blachą z cyny i balustrada żeliwna.

 

Wszystkie elementy kamienne portalu zbudowane są z kilkunasto- i kilkudziesięcio- centymetrowych bloków. Szczeliny pomiędzy blokami pierwotnie wypełnione zaprawami wapienno – piaskowymi.

Dorzuć się
+ -

To nie jest poprawny adres email